Czasem coś w nas pragnie natychmiastowej przyjemności. Innym razem pojawia się wewnętrzny krytyk. Jeszcze innym razem próbujemy zachować spokój i podjąć rozsądną decyzję. W psychoterapii psychodynamicznej te wewnętrzne siły opisuje się jako Id, Ego i Superego. To nie są części mózgu ani osobne osoby w naszej głowie. To obrazy tego, jak nasza psychika organizuje swoje funkcjonowanie.
Id to najbardziej pierwotna część psychiki. Jest impulsywna, pełna popędów, pragnień i emocji. Nie zna czasu, nie rozróżnia rzeczywistości od fantazji. Chce natychmiastowego zaspokojenia. To w Id zapisane są potrzeby ciała i emocji – głód, pożądanie, złość, pragnienie bliskości. Działa poza naszą świadomością, ale ma ogromny wpływ na to, co czujemy i czego pragniemy.
Superego to wewnętrzny głos norm i zasad. Tworzy się na bazie relacji z opiekunami, autorytetami i kulturą, w której dorastamy. To on mówi, jak „powinniśmy” się zachowywać, co jest dobre, a co złe. Superego pilnuje moralności, ale potrafi być też surowe i bezwzględne. U niektórych osób przybiera formę bardzo silnego wewnętrznego krytyka, który nie pozwala na odpoczynek, spontaniczność ani współczucie wobec siebie.
Ego to ta część psychiki, która próbuje zapanować nad napięciem między Id a Superego i jednocześnie poradzić sobie z rzeczywistością. To właśnie Ego podejmuje decyzje, analizuje, planuje, ale też broni się przed lękiem i bólem. Ego poszukuje równowagi. Próbuje pogodzić pragnienia z realnymi możliwościami i normami społecznymi. Jest świadome, ale korzysta też z nieświadomych mechanizmów obronnych.
W psychoterapii nie chodzi o to, by jedną z tych części wyeliminować. Chodzi raczej o to, by lepiej je rozumieć i nauczyć się je integrować. Gdy Id jest zbyt silne, człowiek może działać impulsywnie, bez kontroli, szukając natychmiastowego ukojenia. Gdy dominuje Superego, może pojawić się wewnętrzne napięcie, poczucie winy i chroniczne niezadowolenie z siebie. Gdy Ego jest osłabione, trudno o poczucie spójności i wewnętrzną wolność.
W psychoterapii psychodynamicznej terapeuta pomaga pacjentowi usłyszeć te wewnętrzne głosy i zrozumieć ich źródła. Czasem wystarczy zauważyć, że wewnętrzny krytyk mówi głosem rodzica, nauczyciela albo osoby, która w przeszłości wyznaczała ostre granice. Czasem impuls, który wydaje się irracjonalny, okazuje się próbą przeżycia emocji, które wcześniej były tłumione. Rozpoznanie tego, co się dzieje wewnątrz, pozwala lepiej siebie rozumieć i budować bardziej zintegrowany obraz siebie.
Id, Ego i Superego nie są błędem konstrukcyjnym człowieka. To trzy siły, które współtworzą wewnętrzne życie. Każda z nich ma swoją funkcję. Gdy zaczynają ze sobą współpracować, człowiek może zacząć żyć bardziej świadomie, spokojnie i w zgodzie ze sobą.
